Yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, eğitim süreçlerini dönüştürmekte ve öğretmenlerin bu teknolojilere ilişkin algılarını önemli bir araştırma konusu hâline getirmektedir. Bu araştırmanın amacı, coğrafya öğretmenlerinin yapay zekâ kavramına ilişkin metaforik algılarını ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseni temel alınarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu 2025–2026 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinde farklı okul türlerinde görev yapan 57 coğrafya öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma verileri, katılımcılardan “Yapay zekâ … gibidir; çünkü …” ifadesini tamamlamalarının istendiği metafor formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda coğrafya öğretmenlerinin yapay zekâ kavramına ilişkin toplam 51 farklı geçerli metafor ürettikleri belirlenmiştir. Bu metaforlar; rehber, yardımcı ve kolaylaştırıcı olarak yapay zekâ, bilgi ve uzmanlık kaynağı olarak yapay zekâ, üretkenlik ve gelişim ortağı olarak yapay zekâ, güçlü ve sınırları belirsiz bir yapı olarak yapay zekâ ve risk ve tehdit unsuru olarak yapay zekâ olmak üzere beş kavramsal kategori altında toplanmıştır. Bulgular, öğretmenlerin yapay zekâyı büyük ölçüde öğretim süreçlerini destekleyen, bilgiye erişimi kolaylaştıran ve düşünsel üretime katkı sağlayan bir yapı olarak algıladıklarını göstermektedir. Bununla birlikte bazı metaforlar, yapay zekânın etik kullanımına, bilgi güvenilirliğine ve olası risklerine yönelik kaygıların da bulunduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak coğrafya öğretmenlerinin yapay zekâyı yalnızca teknolojik bir araç olarak değil, öğretim süreçlerinde rehberlik eden, bilgi sağlayan ve üretkenliği destekleyen bir öğrenme ortağı olarak değerlendirdikleri belirlenmiştir. Araştırmanın, yapay zekâ metafor literatürüne coğrafya öğretmenleri örneklemi üzerinden katkı sağlaması ve coğrafya eğitiminde yapay zekâ kullanımına ilişkin uygulamalara ışık tutması beklenmektedir.
Yapay zekâ, metafor, coğrafya öğretmenleri